10 Technische voorzieningen

Onder de technische voorzieningen wordt verantwoord de voorziening pensioenverplichtingen risico pensioenfonds uit hoofde van de pensioenregeling,de overige technische voorzieningen (AP-regeling) en de voorziening voor netto pensioen voor risico fonds.

(bedragen x € 1 miljoen)

2016

2015

   

Voorziening pensioenverplichtingen risico pensioenfonds

194.260

171.906

Overige technische voorzieningen

929

918

Voorziening netto pensioen

1

1

   

Stand eind van het jaar

195.190

172.825

    De voorziening netto pensioen bestaat uit ingegaan netto partnerpensioen.

    De voorziening pensioenverplichtingen risico pensioenfonds is als volgt samengesteld:

    (bedragen x € 1 miljoen)

    2016

    2015

       

    Niet ingegaan pensioen

      

    Actieve deelnemers, deelnemers Flexpensioen en OBU

    97.163

    86.238

    Gewezen deelnemers

    26.735

    23.106

    Arbeidsongeschikten

    11.228

    10.608

    Niet ingegaan partnerpensioen

    8.667

    7.341

       

    Ingegaan pensioen

      

    Ouderdomspensioen, Flexpensioen

    41.447

    36.455

    Partnerpensioen

    5.129

    4.700

    Wezenpensioen

    84

    93

       

    Administratie- en excassokosten

    3.807

    3.365

       

    Totaal

    194.260

    171.906

      De overige technische voorzieningen zijn als volgt samengesteld:

      (bedragen x € 1 miljoen)

      2016

      2015

         

      Ingegaan arbeidsongeschiktheidspensioen

      810

      798

      Niet ingegaan arbeidsongeschiktheidspensioen

      97

      100

      Administratie- en excassokosten

      22

      20

         

      Totaal

      929

      918

        De mutaties in de technische voorzieningen zijn als volgt:

        2016

        Pensioen-

        Overige

         
         

        verplichtingen

        technische

         
         

        risico

        voorzieningen

        Totaal

        (bedragen x € 1 miljoen)

        pensioenfonds

          
            

        Stand begin van het jaar

        171.907

        918

        172.825

            

        Pensioenopbouw

           

        Actieven

        4.800

        -

        4.800

        Premievrije pensioenopbouw AO

        178

        -

        178

        Ingegaan nabestaandenpensioen

        178

        -

        178

        Onvoorwaardelijke NFP-compensatierechten

        209

        -

        209

        Onverdiende premiebijdragen voor nieuwe ziektegevallen

        -

        47

        47

        Indexering

        -

        -

        -

        Rentetoevoeging

        (104)

        (1)

        (105)

        Onttrekking voor pensioenuitkeringen en pensioenuitvoeringskosten

        (3.163)

        (78)

        (3.241)

        Wijziging marktrente

        18.695

        33

        18.728

        Wijziging uit hoofde van overdracht van rechten

        -

        -

        -

        Aanpassing actuariele grondslagen pensioenregeling

        1.366

        15

        1.381

        Overige mutaties

        195

        (5)

        190

            

        Stand eind van het jaar

        194.261

        929

        195.190

          2015

          Pensioen-

          Overige

           
           

          verplichtingen

          technische

           
           

          risico

          voorzieningen

          Totaal

          (bedragen x € 1 miljoen)

          pensioenfonds

            
              

          Stand begin van het jaar

          158.129

          895

          159.024

              

          Pensioenopbouw

             

          Actieven

          4.280

          -

          4.280

          premievrije pensioenopbouw AO

          171

          -

          171

          ingegaan nabestaandenpensioen

          163

          -

          163

          onvoorwaardelijke NFP-compensatierechten

          194

          -

          194

          Onverdiende premiebijdragen voor nieuwe ziektegevallen

          -

          46

          46

          Indexering

          -

          -

          -

          Rentetoevoeging

          290

          2

          292

          Onttrekking voor pensioenuitkeringen en pensioenuitvoeringskosten

          (2.945)

          (80)

          (3.025)

          Wijziging marktrente

          11.591

          14

          11.605

          Wijziging uit hoofde van overdracht van rechten

          38

          -

          38

          Aanpassing actuariele grondslagen pensioenregeling

          (53)

          45

          (8)

          Overige mutaties

          49

          (4)

          45

              

          Stand eind van het jaar

          171.907

          918

          172.825

            Pensioenopbouw

            Onder pensioenopbouw wordt de actuarieel berekende waarde van de diensttijdopbouw van de nominale rechten op ouderdomspensioen, inclusief compensatierechten en nabestaandenpensioen opgenomen.

            Indexering of verlaging

            Het bestuur heeft op 11 november 2016 besloten de nominale rechten niet te indexeren per 1 januari 2017. Per 1 januari 2016 werd ook niet geindexeerd.

            Per balansdatum hoeven de opgebouwde rechten niet verlaagd te worden.

            Rentetoevoeging

            De rentetoevoeging betreft de verhoging van de technische voorzieningen op basis van de éénjaarsrente in de door DNB gepubliceerde rentetermijnstructuur aan het begin van het verslagjaar. Voor het boekjaar 2016 bedraagt deze rente circa (0,1%) (2015: circa 0,2%).

            Onttrekking voor pensioenuitkeringen en pensioenuitvoeringskosten

            Dit betreft de op de actuariële grondslagen verwachte afname van de technische voorzieningen voor het doen van uitkeringen en het betalen van de pensioenuitvoeringskosten.

            Wijziging marktrente

            De waarde van de pensioenverplichtingen verandert onder invloed van wijzigingen in de marktrente.

            Pensioenverplichtingen risico pensioenfonds

             

            2016

            2015

            Modified duration (in jaren)

            21,5

            20,7

            Gemiddelde lange rente

            1,4%

            1,8%

              Overige technische voorzieningen

               

              2016

              2015

              Modified duration (in jaren)

              8,0

              7,9

              Gemiddelde lange rente

              0,8%

              1,1%

                Netto pensioen

                 

                2016

                2015

                Modified duration (in jaren)

                -

                -

                Gemiddelde lange rente

                0,0%

                0,0%

                  Wijziging uit hoofde van overdracht van rechten

                  De waarde van de pensioenverplichtingen verandert door de actuariële inkomende en uitgaande waardeoverdrachten.

                  Aanpassing actuariële grondslagen pensioenregeling

                  De actuariële grondslagen zijn de uitgangspunten en veronderstellingen waarop de berekening van de technische voorzieningen is gebaseerd. Onder aanpassing actuariële grondslagen wordt het effect van aanpassing van de bestandsgrondslagen, economische grondslagen en kostengrondslagen op de technische voorzieningen opgenomen. In paragraaf 28 worden deze aanpassingen verder toegelicht.

                  Overige mutaties pensioenregeling

                  Onder de overige mutaties worden de actuariële baten en lasten verantwoord die niet onder één van de andere categorieën kunnen worden gerubriceerd.