Voorwoord

De opdracht van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is het verzorgen van een verplichte collectieve pensioenregeling voor medewerkers in de sector zorg en welzijn. Het jaar 2016 was in meerdere opzichten een jaar met veel uitdagingen. Vanwege de financiële situatie bleek het realiseren van onze ambitie een lastige opgave. Lang zag het ernaar uit dat we in 2017 voor het eerst de pensioenen zouden moeten verlagen, maar uiteindelijk zorgde een stijging van rente aan het eind van het jaar en een goed beleggingsresultaat voor het afwenden van dit vervelende scenario.

2016 was een goed beleggingsjaar. Zo boekten aandelenmarkten gemiddeld een winst van circa 13%, waarbij de beste rendementen in opkomende markten en de Verenigde Staten werden behaald. PFZW profiteerde mee: het rendement – na aftrek van kosten voor vermogensbeheer – kwam in 2016 uit op 12%. Daarmee komt het gemiddelde rendement sinds de oprichting van het pensioenfonds in 1971 uit op 8,2%. Een langjarige solide performance waar we trots op mogen zijn.

Het tegenstrijdige is dat deze resultaten de financiële situatie van PFZW niet veel verbeteren. Daarvoor is de aanhoudend lage rente te veel van invloed geweest op de toekomstige verplichtingen. De verplichtingen stegen in 2016 met ruim 10% door de gedaalde rente. Daar kwamen de in 2016 veranderde actuariële verplichtingen nog bij: die brachten ook bijna 1% extra verplichtingen met zich mee.

Dat resulteerde eind 2016 in een nagenoeg ongewijzigde actuele dekkingsgraad van 95% en een beleidsdekkingsgraad van 90%. Te laag om de pensioenen te indexeren. Het bestuur heeft vanaf 1 januari 2017 het indexeringsbeleid aangepast van loon- naar prijsindexering. Het bestuur streeft naar het realiseren van de ambitie om de pensioenen te laten stijgen met de prijsontwikkeling, maar de komende jaren verwachten we geen mogelijkheden tot indexering.

Uitdagend is ook het beheersen van de kosten. PFZW wil de kosten per deelnemer (in 2016 € 67,90) terugbrengen. Hiervoor is een aantal initiatieven en maatregelen genomen. Nieuwe wet- en regelgeving en noodzakelijke investeringen in ICT brengen extra kosten met zich mee. Hierdoor is de ambitie voor 2018 van € 58,- per deelnemer niet meer realistisch. We verwachten dat een kostenniveau in 2020 van € 60,- per deelnemer haalbaar is.  

Voor het eerst na een aantal jaren nam het aantal actieve deelnemers voor PFZW iets toe: met 0,4% tot 1.155.800. We zagen een behoorlijke groei in de kinderopvang en de huisartsenzorg. De dalingen bij thuiszorg en verpleging & verzorging waren duidelijk minder dan in 2015. Het aantal gepensioneerden steeg in 2016 opnieuw. Wel was de toename relatief laag vergeleken met de jaren ervoor. Het opschuiven van de AOW-leeftijd met drie maanden was hiervan de oorzaak.

Op het gebied van duurzaam beleggen hebben we inmiddels een naam hoog te houden. PFZW is in 2016 door de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) voor de tiende keer op een rij uitgeroepen tot meest duurzame pensioenfonds van Nederland. Wij scoorden dit jaar het hoogst op selectiecriteria als verantwoord beleggingsbeleid, de implementatie van het beleid en goed bestuur.

We blijven doorgaan met het verduurzamen van onze beleggingen. Daarbij doen we geen concessies aan rendement en risico’s. We zijn voortvarend bezig met het tegengaan van klimaatverandering door de CO2-uitstoot van onze beleggingen te verminderen. En we voelen een extra verantwoordelijkheid als het gaat om beleggingen in eigen land en het oplossen van financieringsvraagstukken in de sector zorg en welzijn.

De belangrijkste uitdaging voor de komende tijd ligt grotendeels buiten ons bereik: de ontwikkeling van een nieuw Nederlands pensioenstelsel. De SER, het kabinet en de Pensioenfederatie hebben onderzoek gedaan naar een mogelijk nieuw pensioencontract. Dat moet een adequaat antwoord bieden op de ontwikkelingen in economie, demografie, maatschappij en arbeidsmarkt en tegelijkertijd de waardevolle elementen van het huidige pensioencontract zoveel mogelijk behouden.

PFZW heeft intensief bijgedragen aan de diverse onderzoeken. Met de verkiezingen en de daarop volgende kabinetsformatie zal 2017 in het teken staan van het maken van keuzes, zowel landelijk als op de eigen bestuurstafel. PFZW zal zijn bijdrage blijven leveren in het landelijke debat en bij het maken van keuzes steeds blijven toetsen aan de eigen waarden. Wij willen onze missie – een goed pensioen in een betere wereld – ook in de toekomst nog lang kunnen blijven vervullen.

Het bestuur