Meerjarenbeleid

Meerjarenbeleid

In 2015 presenteerde PFZW het meerjarenbeleidsplan (MJBP) voor de periode 2015–2020 ‘Een extra stap voor het pensioen van morgen’. Het MJBP geeft meerjarige ambities en speerpunten weer en is een richtinggevend beleidsdocument.

Het MJBP kent een vijfjarige ambitie. Gebruikelijk is een jaarlijkse herijking en/of actualisatie uit te voeren. Voor 2016 is besloten om géén intensieve en uitgebreide update van het MJBP te doen, maar aan te sluiten bij bestaande bestuurlijke trajecten, zoals de discussie over de toekomst van het pensioenstelsel en de herijking van het klant- en communicatiebeleid. Wel is het MJBP opnieuw geordend. Daarbij zijn de doelen aangescherpt en duidelijk onderscheiden van de initiatieven waarmee de doelen moeten worden bereikt. Deze initiatieven zijn opgenomen in een meerjarenaccountplan dat bepalend is in de uitbesteding aan de uitvoeringsorganisatie.

De vier speerpunten uit het MJBP zijn:

Speerpunt 1 “Toekomstbestendig maken van ons pensioenproduct”

Hiermee beoogt PFZW het realiseren van een betaalbaar, kwalitatief goed en betrouwbaar pensioencontract dat aansluit bij:

  1. de behoefte en wensen van werknemers in de sector zorg en welzijn, en

  2. bij de huidige economische en maatschappelijke omgeving, die zich kenmerkt door lage rente, meer volatiliteit, lagere rendementen, en een veranderende arbeidsmarkt met een groeiend aantal zzp’ers.

PFZW zet in op consolidatie. Een van de doelen die we nastreven in het kader van dit speerpunt is PFZW als pensioenaanbieder voor alle werkenden in de zorg, dus ook voor zzp’ers.

Het eerste speerpunt, ‘toekomstbestendig maken van het pensioenproduct’ kreeg in 2016 bijzondere aandacht. Een bestuurlijke werkgroep boog zich over de vraag hoe de toekomstige pensioenregeling eruit moet zien. De door PFZW geformuleerde waarden vormden steeds het uitgangspunt bij het bepalen van de standpunten van PFZW in de pensioendiscussie, die landelijk wordt gevoerd. In die waarden spelen collectiviteit en solidariteit een belangrijke rol, omdat het delen van risico’s welvaartswinst oplevert. De landelijke pensioendiscussie speelde zich af binnen de SER, maar ook in een aantal werkgroepen binnen de Pensioenfederatie. In deze werkgroepen leverden PFZW en de uitvoeringsorganisatie een waardevolle bijdrage aan de uitwerking van twee pensioenregelingen, die eerder door de SER en het kabinet waren aangemerkt als interessante opties. Het betrof een uitkeringsovereenkomst met een ambitie (in plaats van een toezegging) en een premieovereenkomst met persoonlijk pensioenvermogen en een vorm van collectieve risicodeling.

Speerpunt 2 “Vergroten van het vertrouwen in ons pensioenfonds”

Het vertrouwen in de financiële sector en in de pensioensector in het bijzonder is geschaad door onzekerheid over de toegezegde rechten en slecht nieuws over dekkingsgraden en rendementen. Een van de doelen om het vertrouwen te herstellen is de bekendheid van PFZW bij met name jongere deelnemers te vergroten. In 2016 hebben we dat bijvoorbeeld gedaan door de campagne 'Betere Wereld’, waarin we laten zien hoe PFZW via duurzaam beleggen bijdraagt aan een betere wereld.

Verder hebben we in 2016 pilots uitgevoerd om het contact met deelnemers te optimaliseren. Een van de succesvolle pilots in 2016 is een online welkomstmoment. Daarin geeft PFZW zijn nieuwe deelnemers een online ‘warm welkom’. Jaarlijks ervaren daardoor 110.000, vaak jonge deelnemers in een persoonlijke digitale omgeving wie PFZW is en wat ze van het pensioenfonds kunnen verwachten. De nieuwe deelnemers waarderen het welkom hoog. Het PFZW Warm Welkom is winnaar van de Yellow Leaf Award van Wadline geworden. Dit is een wereldwijde community waarin web en mobile ontwikkelaars en e-commerce bedrijven hun belangrijkste projecten publiceren. Deze en andere pilots worden in 2017 uitgerold.

Speerpunt 3 “Vergroten van onze verantwoordelijkheid naar de samenleving”

PFZW is een belegger van formaat met maatschappelijke impact en kan daarin zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid vervullen. Dat doen we bijvoorbeeld door het verder verduurzamen van onze beleggingsportefeuille zonder concessies te doen aan rendement en risico’s.

Voor de beleggingsportefeuille hebben we beleidsinitiatieven geformuleerd die gericht zijn op duurzaamheid. De uitvoering van deze initiatieven loopt op schema. We hebben de ambitie om onze beleggingen die bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken te verviervoudigen van € 5 miljard in 2015 naar tenminste € 20 miljard in 2020. Wij willen bijdragen aan het tegengaan van klimaatverandering door de CO2-uitstoot van onze beleggingen te verminderen. Ons doel is dat in 2020 de CO2-uitstoot van onze beleggingen de helft minder is dan in 2015. Daarnaast voelen we een extra verantwoordelijkheid als het gaat om beleggingen in eigen land. Een sterke en duurzame Nederlandse economie draagt bij aan een waardevolle toekomst voor onze deelnemers.

Speerpunt 4 “Het vergroten van de wendbaarheid van de dienstverlening”

Wendbaarheid heeft betrekking op de organisatie, het geheel aan mensen, systemen en geautomatiseerde processen. Het gaat over zowel de reguliere dienstverlening als de vernieuwing hiervan. Wendbaarheid is nodig, zodat PFZW tijdig en adequaat kan inspelen op veranderende behoeftes van deelnemers en werkgevers. En daarmee kan blijven werken aan de klanttevredenheid, effectiviteit en kostenreductie.

Een voorbeeld van wendbaarheid is het gebruik van robots en intelligente software bij standaard processen. Het doel is de dienstverlening aan deelnemers en werkgevers qua snelheid te verhogen, de kwaliteit te vergroten en de kosten te verlagen. Deze mogelijkheden zullen we realiseren als de uitkomst van de business case positief is.

Onze uitdagingen voor 2017 en daarna

Balansmanagement

Het bestuur van PFZW wil zijn financiële verplichtingen nu en in de toekomst waarmaken. De passiva zijn gebaseerd op de pensioenregeling van het pensioenfonds en worden daarnaast ook beïnvloed door de stijgende levensverwachting van onze deelnemers. Bepalend voor de waarde van de passiva is de ontwikkeling van de rekenrente.

Om deel te nemen in de pensioenregeling van PFZW betaalt de deelnemer samen met de werkgever een pensioenpremie. De premie wordt belegd volgens het strategische beleggingsplan van PFZW. Het rendement op de activa helpt om de financiële verplichtingen waar te maken.

De beleidsdekkingsgraad van PFZW was in 2016 lager dan het minimaal vereiste niveau van 104,2%. Dat wil zeggen dat de waarde van de activa achterblijft bij de waarde van de passiva. Bij de huidige lage rekenrente is de waardeontwikkeling van de verplichtingen hoog en niet bij te benen door de waardeontwikkeling van de beleggingen. Als in 2020 de beleidsdekkingsgraad nog steeds lager is dan 104,2% is het bestuur verplicht om de pensioenaanspraken te verlagen. Zie Actualisatie herstelplan. De uitdaging is om in 2020 een beleidsdekkingsgraad te hebben die hoger is dan 104,2%.

Het bestuur heeft een aantal beleidsinstrumenten om de balans van het pensioenfonds op bescheiden schaal bij te sturen. Een evenwichtige afweging van de belangen van deelnemers, gewezen deelnemers, pensioengerechtigden en werkgevers staat hierbij centraal.

Naast het verlagen van de pensioenaanspraken kan het bestuur de passiva bijsturen door de pensioenregeling aan te passen door bijvoorbeeld het opbouwpercentage te verlagen. Het bestuur kan de activazijde van de balans beïnvloeden door de pensioenpremie te verhogen en door het beleggingsbeleid te wijzigen. PFZW mag echter vanwege de huidige financiële positie het beleggingsbeleid niet zodanig aanpassen dat meer beleggingsrisico wordt genomen.

Vertrouwen

Het vertrouwen in de financiële sector, en in de pensioensector in het bijzonder, is geschaad door onzekerheid over de toegezegde rechten, slecht nieuws over dekkingsgraden, en negatieve pers over ons pensioenstelsel en de mensen die daar hun geld verdienen. Uit onderzoek blijkt dat er een positieve correlatie is tussen het vertrouwen en de tevredenheid. Hoe tevredener, hoe meer vertrouwen. De loyaliteit is bij deelnemers gedaald van 81% in 2015 naar 74% in 2016. Bij werkgevers is dat van 84% in 2015 naar 78% in 2016. PFZW tracht deze negatieve ontwikkeling te beïnvloeden door de dialoog aan te gaan met werknemers en deelnemers. Uit onderzoek blijkt dat deelnemers en werkgevers die direct of online contact hebben met PFZW tevredener zijn. Via innovatie- en dienstontwikkelprojecten worden nieuwe contactmomenten gecreëerd en worden bestaande verbeterd.

Toekomstbestendig 

Net als in 2016 zal ook in 2017 het speerpunt ‘toekomstbestendig maken van het pensioenproduct’ bijzondere aandacht vragen. Naar verwachting zal het pensioenstelsel een duidelijke rol spelen in de verkiezingscampagnes voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017 en zullen er in de kabinetsformatie die daarop volgt knopen over de toekomst van het pensioen worden doorgehakt. Het komt er nu dus op aan dat sociale partners en de pensioensector de handen ineen slaan en op tijd een gezamenlijk geluid laten horen. Alleen een gezamenlijk geluid geeft kansen om richtingbepalend te zijn.

De uitdaging is om een aanvullend pensioenproduct te presenteren dat geschikt is om het vertrouwen van deelnemers te herwinnen en dat tegelijkertijd blijft profiteren van de beschermende en welvaartverhogende werking van  risicodeling tussen generaties. Naar verwachting zal verplichtstelling een noodzakelijk instrument blijven om dit te realiseren.

Verantwoordelijkheid naar de samenleving

Het vergroten van onze verantwoordelijkheid naar de samenleving (zie Meerjarenbeleid) proberen we via onze beleggingsportefeuille in te vullen. We voelen een extra verantwoordelijkheid als het gaat om beleggingen in eigen land en het oplossen van financieringsvraagstukken in de sector zorg en welzijn. Daarnaast ligt de focus op het verduurzamen van onze beleggingsportefeuille.

Als het gaat over het oplossen van financieringsvraagstukken in de sector zorg en welzijn zijn rendement/risico-afwegingen en beleggen at arm's length uitdagingen waar we voor staan. Omdat PFZW de sector zorg en welzijn vertegenwoordigt moeten wij op gepaste afstand tot de financieringsvraagstukken in onze sector staan om belangenconflicten te voorkomen.

Toch willen we bijdragen aan onze sector. Zo beleggen we onder meer in zorgwoningen en beleggingsfondsen gericht op innovatieve medische technologie en biofarmaceutische bedrijven in Europa en de VS. En we onderzoeken of we via De Nederlandse Investeringsinstelling, die is opgericht om institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars in staat te stellen direct in de Nederlandse economie te investeren, de sector zorg en welzijn kunnen helpen.

Bij het verduurzamen van de beleggingsportefeuille doen we ook geen concessies aan rendement en risico’s. We zijn voortvarend bezig met het tegengaan van klimaatverandering door de CO2-uitstoot van onze beleggingen te verminderen.

We hebben ons ook als doel gesteld om meer te beleggen in oplossingen. Beleggen in energietransitie kan hier invulling aan geven. Ook de komende jaren blijven we ons inzetten om projecten te vinden die voldoen aan onze criteria en substantieel bijdragen aan oplossingen.

Wendbaarheid

Wendbaarheid heeft betrekking op de organisatie, het geheel aan mensen, systemen en geautomatiseerde processen. Het gaat om de reguliere dienstverlening en de vernieuwing ervan. Vergroten van de wendbaarheid heeft als resultaat het goed op en af kunnen schalen van producten en diensten voor zowel deelnemers als werkgevers. Op die manier kan PFZW tijdig en adequaat inspelen op hun veranderende behoeftes. Zo werkt PFZW blijvend aan  klanttevredenheid, risicobeheersing, effectiviteit en kostenreductie. De financiële crisis heeft een grote ‘in control’-behoefte tot gevolg, mede ingegeven door stringenter toezicht en nieuwe wet- en regelgeving. Het heeft impact gehad op dienstverlenende en ondersteunende processen en de bijbehorende organisatie, mensen en IT-systemen.

PFZW wil de dienstverlenende en ondersteunende processen die zijn uitbesteed aan de uitvoeringsorganisatie in de komende periode kritisch onder de loep nemen en vernieuwen. Minder complexiteit, matigen van risico’s, kostenreductie, optimale inrichting van (klant)ketens, verdere automatisering en digitalisering. Met oog voor proces- en productinnovatie. Een pensioenstelsel in beweging vraagt om wendbaarheid en verandervermogen.

Daarin willen we investeren. Daar hoort voor PFZW ook de ambitie van structureel lagere tarieven voor de pensioenuitvoering bij in de toekomst. Kortom, wendbaarheid tegen structureel lagere kosten. Hierover maken wij afspraken met de uitvoeringsorganisatie.

Wij benutten de mogelijkheden die digitalisering en social media ons bieden, niet alleen bij de beheersing van de kosten, maar ook bij het versterken van onze band met aangesloten werkgevers en deelnemende werknemers. De komende periode willen wij onze digitale visie verder uitwerken en implementeren bij onze doelgroepen.

Onze bedrijfsarchitectuur gaan we meer inrichten op de gevraagde wendbaarheid. Wij vragen onze uitvoeringsorganisatie de noodzakelijke stappen te zetten in de inrichting van de bedrijfsarchitectuur opdat de operationele uitvoering meebeweegt met onze modellen en denkrichtingen. Hiervoor worden zogenaamde 'roadmaps' ofwel bedrijfsplannen opgesteld met investeringsplannen. Dit maakt onderdeel uit van de servicelevelbesprekingen met onze uitvoeringsorganisatie.

Beleggen: zoektocht naar rendement

Door de lage rentes en sterke toename van de geldhoeveelheid zochten beleggers de afgelopen jaren naar beleggingen die nog voldoende rendement opleveren. Stijgende koersen zorgden voor mooie rendementen voor beleggers. Tegelijkertijd leidden de opgelopen waarderingen tot een lager verwacht rendement. De goede rendementen in de voorbije jaren hebben geleid tot hoge koersen. Toekomstige rendementen vallen hierdoor naar verwachting lager uit, terwijl het risico op een correctie op de financiële markten is toegenomen.

Het is onzeker of PFZW in een dergelijke omgeving de ambitie kan realiseren. Tegelijkertijd zijn er weinig tot geen alternatieven. Een verschuiving naar vastrentende waarden betekent dat nog meer wordt belegd in obligaties zonder rentevergoeding of zelfs tegen een negatieve rente. Een verschuiving naar zakelijke waarden leidt weliswaar tot een hoger verwacht rendement, maar ook tot een toename van het risico en de kans op grotere verliezen bij een correctie op financiële markten.

Het is belangrijk om voorbereid te zijn op een dergelijke correctie en dus de risico’s zo veel mogelijk te verminderen en te beheersen, ook al is dit nooit helemaal mogelijk.

Veranderende regelgeving

Rentes en waarderingen zijn niet de enige uitdaging voor het beleggingsbeleid van PFZW. Ook veranderende regelgeving speelt een belangrijke rol. In de eerste plaats zullen aanpassingen in het pensioenstelsel gevolgen hebben voor het beleggingsbeleid, net zoals veranderende regelgeving op financiële markten. Zo heeft de European Market Infrastructure Regulation (EMIR) een steeds grotere impact. Pensioenfondsen zijn weliswaar tijdelijk vrijgesteld van de verplichting om renteswaps af te wikkelen via een daarvoor in het leven geroepen central clearing house, maar voor veel tegenpartijen in de swap-transacties geldt deze vrijstelling niet. Ook PFZW heeft in 2016 de eerste centraal geclearde swaps in de boeken staan.

Impact EMIR-regels

Het vervallen van de vrijstelling leidt naar verwachting tot hogere kosten en een aanslag op de liquiditeit van het pensioenfonds. De liquiditeit van PZFW is op dit moment ruim voldoende om ook in stresssituaties aan de betalingsverplichtingen te kunnen blijven voldoen. Het is de vraag of dit nog steeds geldt als de regels van EMIR volledig zijn doorgevoerd. In 2016 hebben we daarom al gekeken naar de impact van EMIR op de liquiditeit en mogelijke aanpassingen in het beleid, mocht dit tekortschieten. Daarbij is liquiditeit een steeds belangrijker criterium bij de aanpassing van het beleid.  

Invloed van FTT

Een andere bedreiging voor de beleggingen is de mogelijke invoering van een Financial Transaction Tax (FTT). De FTT is een belasting die geheven zal gaan worden over transacties in financiële instrumenten. De FTT heeft waarschijnlijk een verstorende werking op de financiële markten, waardoor transactiekosten naar verwachting toenemen. Vanwege een dalend aantal participanten op financiële markten neemt de liquiditeit af en kan de volatiliteit toenemen. Afhankelijk van de uiteindelijke variant zal de FTT het beleggingsrendement met mogelijk 15 tot 30 basispunten verlagen.

Overigens is het moeilijk om in te schatten of, en zo ja wanneer een FTT daadwerkelijk wordt ingevoerd, omdat de lidstaten in de Europese Unie van mening verschillen over de invulling van de FTT.