Verantwoord beleggen

PFZW opnieuw duurzaamste pensioenbelegger

PFZW is door de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) voor de tiende keer op een rij uitgeroepen tot meest duurzame pensioenfonds van Nederland. De VBDO rangschikt jaarlijks de 50 grootste pensioenfondsen op het gebied van verantwoord beleggen. Wij scoorden dit jaar het hoogst op selectiecriteria als verantwoord beleggingsbeleid, de implementatie van het beleid en goed bestuur. Ook wonnen we in 2016 in Londen de Responsible Investor Reporting Award voor het wereldwijd beste jaarverslag in de categorie Asset Owners met het jaarverslag verantwoord beleggen van onze uitvoeringsorganisatie.

Beleggingsbeleid 2020

In het Beleggingsbeleid 2020 hebben wij vier beleidsinitiatieven geformuleerd die gericht zijn op duurzaamheid en de maatschappij. Het zijn ambities waarmee we via onze beleggingen willen bijdragen aan een betere wereld:

  1. verviervoudig de positieve duurzaamheidsbijdrage

  2. halveer de negatieve voetafdruk van de portefeuille

  3. integreer duurzaamheid systematisch in alle stappen van het beleggingsproces

  4. beleg meer in Nederland en draag zo bij aan lokale maatschappelijke vraagstukken

Hieronder volgt een overzicht van de voortgang op deze beleidsinitiatieven.

Verviervoudig de positieve duurzaamheidsbijdrage

Beleggen in oplossingen

Wij beleggen steeds meer in oplossingen voor klimaatverandering, waterschaarste, gezondheidszorg en voedselzekerheid. We hebben de ambitie om deze Beleggingen in Oplossingen (BiO’s) voor maatschappelijke vraagstukken te verviervoudigen van € 5 miljard in 2015 naar ten minste € 20 miljard in 2020.

In 2016 zijn er onder andere nieuwe beleggingen gedaan in oplossingen op het gebied van voedselzekerheid. Bijvoorbeeld in de vorm van een obligatie in de onderneming Eurochem. Deze onderneming distribueert kunstmest over de hele wereld, met name in ontwikkelingslanden. Kunstmest is noodzakelijk voor het verhogen van de beschikbaarheid van voedsel. Dit draagt niet alleen bij aan een grotere voedselzekerheid, maar ook aan een beter inkomen voor de lokale boeren in ontwikkelingslanden.

Daarnaast hebben we belegd in Suzano Papel e Celulose, een grote pulp- en papierproducent in Latijns-Amerika. De obligatieopbrengsten van deze belegging worden gebruikt voor de financiering of herfinanciering van investeringen in groene projecten in Brazilië.

Een andere belegging in oplossingen is de joint venture Vantage London. Vantage London investeert in kantoren in Londen met als doel deze te herontwikkelen en daarbij een forse energiereductie te realiseren. Vantage London heeft dit jaar voor het eerst meegedaan aan GRESB, de Global Real Estate Sustainability Benchmark, die vastgoed vergelijkt op duurzaamheid. Het fonds is direct één van de best scorende kantorenfondsen in deze benchmark.

Beleggen in oplossingen via beursgenoteerde aandelen (BOA)

PFZW belegt ook via beursgenoteerde aandelen in oplossingen.  De portefeuille is gespreid over de vier duurzaamheidsthema’s klimaatverandering, waterschaarste, voedselzekerheid en gezondheidszorg.

PFZW belegt via de BOA-portefeuille in gezondheidsoplossingen. We beleggen in farmaceutische bedrijven die een bijdrage leveren aan genezing of vermindering van verschillende ziektes, zoals hepatitis C, HIV/Aids, verschillende vormen van kanker en diabetes. Naast beleggingen in de farmaceutische industrie investeren we in leveranciers van deze industrie, zoals in machines voor laboratoria die zeer nauwkeurig en snel grote hoeveelheden diagnostische tests kunnen verrichten.

Ook belegde PFZW in de onderneming Suez, die zich richt op de productie van drinkwater in Europa, de VS en Azië. Daarnaast is het bedrijf actief op het gebied van afvalverwerking, recycling en het opwekken van duurzame energie uit afval in Europa, Azië en Noord-Afrika. 

Sustainable Development Investments

In 2015 hebben de Verenigde Naties de Sustainable Development Goals (SDG’s) in het leven geroepen: zeventien werelddoelen die  in 2030 moeten leiden tot een duurzame wereld. Als financiële instelling wil PFZW via de beleggingen bijdragen aan de SDG’s. De beleggingen in de SDG’s noemen we Sustainable Development Investments (SDI’s). SDI’s zijn beleggingen met een marktconform rendement die een substantiële bijdrage leveren aan de SDG’s.

In 2016 hebben we gewerkt aan de standaardisatie van de definitie en aanpak van ‘beleggen met impact op de SDG’s’. In september is hierover een statement gepubliceerd. Inmiddels hebben negen internationale beleggers het statement ondertekend. Samen werken we verder aan deze internationale standaard voor institutionele beleggingen in de werelddoelen. Het doel van de gezamenlijke aanpak is het vergroten van de vergelijkbaarheid en consistentie van impactbeleggingen. Deze aanpak sluit aan bij onze aanpak voor Beleggen in Oplossingen (BiO). Waar BiO zich richt op de vier thema’s klimaatverandering, waterschaarste, voedselzekerheid en gezondheidszorg, beslaan de SDI’s alle zeventien Sustainable Development Goals.

Halveer de negatieve voetafdruk van de portefeuille

Een belangrijke oorzaak van klimaatverandering is de uitstoot van CO2. De huidige CO2-uitstoot en de verwachte stijging zijn te hoog om de wereldwijde temperatuurstijging onder de 1,5⁰C te houden. Bij een hogere temperatuurstijging groeit de kans op extreme weersomstandigheden, zoals droogte en overstromingen, waardoor delen van de wereld niet meer bewoonbaar zijn en drinkwater- en voedseltekorten ontstaan. Klimaatverandering vormt daardoor ook een risico voor de beleggingsportefeuille. We willen de klimaatrisico’s in onze portefeuille waar mogelijk beperken. Ons doel is dat in 2020 de CO2-uitstoot van onze beleggingen de helft minder is dan in 2015.

In 2016 zijn we gestart met CO2-reductie in de portefeuille aandelen klassiek. Vanaf dit jaar verkopen we aandelen van de meest vervuilende bedrijven in de drie meest vervuilende sectoren energie, nutsbedrijven en materialen. Het vrijgekomen kapitaal herbeleggen we in aandelen van schonere bedrijven in dezelfde sectoren, die minder CO2 uitstoten.

De meest vervuilende bedrijven hebben we aangeschreven. We geven aan dat we onze aandelen in hun ondernemingen gedeeltelijk verkopen, vragen ze om minder CO2 uit te stoten en sporen ze aan schone energie te gebruiken. We stimuleren ondernemingen juist via de sturende kracht van geld om de transitie te maken naar schone energie. Het koppelen van engagement aan het gedeeltelijk verkopen van aandelen lijkt een positief effect te hebben: het aantal reacties is hoog en de aangeschreven ondernemingen staan open voor gesprek.

Tot slot moedigen we fondsen en ondernemingen in de vastgoedportefeuilles aan hun CO2-uitstoot te verminderen. En met succes: de vastgoedfondsen waarin wij beleggen hebben outperformance laten zien van de Global Real Estate Sustainability Benchmark (GRESB), die fondsen vergelijkt op duurzaamheid.  Daarnaast worden steeds meer van onze beleggingen aangemerkt als Green Star, de meest duurzame categorie.

Integreer duurzaamheid systematisch in alle stappen van het beleggingsproces

Het derde duurzaamheidsinitiatief uit het Beleggingsbeleid 2020 betreft het volledig integreren van ESG-factoren (factoren op het gebied van milieu, sociale omstandigheden en goed ondernemingsbestuur) in alle beleggingen.

Dit jaar is er bijvoorbeeld voor private aandelen, infrastructuur en privaat vastgoed meer inzicht gekomen in de ESG-prestaties van de externe partijen waarmee we werken of waarin we beleggen. Dit geeft belangrijke input voor de monitoringgesprekken met deze partijen.

In het kader van ESG-integratie werken wij niet alleen aan ons eigen gedrag als financiële instelling, maar stimuleren wij ook onze externe partners om verantwoord gedrag te vertonen. Om een goed pensioen te realiseren voor onze deelnemers moeten we financiële rendementen behalen op de financiële markten. Het is daarom in ieders  belang dat de financiële markten voldoende stabiel zijn om de gewenste beleggingstransacties uit te voeren. Zo nemen wij stelling tegen excessieve beloning. Zie hiervoor ons compensatiebeleid.

Beleg meer in Nederland en draag zo bij aan lokale maatschappelijke vraagstukken

Wij voelen een extra verantwoordelijkheid als het gaat om beleggen in eigen land. Een sterke en duurzame Nederlandse economie draagt immers bij aan een waardevolle toekomst voor onze deelnemers. In 2016 was 9,5% van ons vermogen belegd in Nederland, in totaal € 17,7 miljard euro.

In 2016 belegden we onder meer in groene obligaties van ABN-AMRO en Alliander. De opbrengst van deze groene obligaties wordt gebruikt voor de financiering van hypotheken voor energie-efficiënte gebouwen en de (her)financiering van investeringen in duurzame elektriciteitssystemen (’smart grids’), duurzame gebouwen en warmtenetwerken. Via deze beleggingen dragen we dus bij aan het tegengaan van klimaatverandering.

Actief aandeelhouderschap

Via onze stem- en engagementactiviteiten spreken we bedrijven en marktpartijen aan op hun beleid en activiteiten, daar waar wij vinden dat zij niet bijdragen aan duurzaamheid. Via deze dialoog proberen wij verbeteringen op ESG-gebied te realiseren.

Klimaatverandering

Onze uitvoeringsorganisatie stemde, mede namens ons, tegen de aandeelhoudersresolutie van actiegroep Follow This, die Shell aanspoorde versneld de overstap te maken naar duurzame energie. We onderschrijven de boodschap die Follow This afgeeft, maar stemden tegen de resolutie omdat de verantwoordelijkheid voor een ingrijpende strategiewijziging bij het bestuur van de onderneming ligt, niet bij de aandeelhouder. Daarnaast heeft een grote onderneming als Shell tijd nodig voor verandering. Wij blijven met Shell in gesprek, en vragen hen om meer leiderschap te nemen in de energietransitie.

Waterschaarste

In 2016 namen we deel aan een engagementproject over watergebruik in de landbouwketen. Dit deden we samen met andere investeerders onder de vlag van de UN Principles for Responsible Investment (PRI), een initiatief van de Verenigde Naties voor duurzaam beleggen waar wij ondertekenaar van zijn. We voerden de dialoog met ondernemingen in de voedings- en textielindustrie, die het meest te maken kunnen hebben met de gevolgen van watertekorten in de landbouwproductie. Ondernemingen zoals General Mills en Pepsico hebben goede voortgang laten zien in het verhogen van de waterefficiëntie en het verminderen van de watervervuiling door hun contractboeren. In 2017 besluiten we dit project met een rapport met ‘best practices’.

Gezondheidszorg

In het eerste kwartaal van 2016 is het onderwerp ‘Access to Medicine’ veel in het nieuws geweest. Onder andere Zembla, Trouw en de Volkskrant besteedden aandacht aan het onderwerp. Het ging hierbij om de toegankelijkheid en betaalbaarheid van medicijnen. Wij hebben een duidelijke visie op toegang tot medicijnen, die wij uitdragen in onze engagement- en stemactiviteiten: de prijsstelling van medicijnen moet transparant zijn en in die prijsstelling moet rekening worden gehouden met betaalbaarheid. Hiermee voorkomen farmaceuten dat ze zichzelf uit de markt prijzen. Betaalbare medicijnen leiden tot een betere gezondheidszorg en tegelijk een duurzame winstgevendheid.

In 2016 hebben we zestien grote farmaceutische bedrijven in Noord-Amerika, Europa en Azië aangeschreven, met de vraag de toegang tot gezondheidszorg te verbeteren. Zo gingen we met de Japanse farmaceut Takeda Pharma in gesprek. Takeda is de grootste medicijnfabrikant in Japan en scoorde slecht op de Access to Medicine Index als het gaat om toegang tot betaalbare medicijnen. In augustus 2016 kondigde Takeda haar nieuwe Access to Medicine-strategie aan, waarbij de onderneming medicijnen tegen onder andere niet-besmettelijke ziekten zoals kanker toegankelijker en betaalbaarder maakt voor tien landen geselecteerd op basis van gezondheidszorgbehoeften. Takeda zal ook zorgen voor de training en opleiding van gezondheidszorgprofessionals. Daarnaast heeft de onderneming structurele samenwerkingen opgezet met NGO’s, overheidsinstanties en andere ondernemingen. Hiermee zijn veel van de door ons geuite zorgen opgepakt. Als gevolg van deze nieuwe strategie is de score van Takeda op de Access to Medicine Index 2016 verbeterd.

Mensenrechten

Samen met enkele andere institutionele beleggers heeft onze uitvoeringsorganisatie onder de vlag van de PRI een statement ontwikkeld en gepubliceerd, waarin beleggers verklaren met voedselondernemingen in dialoog te gaan over arbeidsomstandigheden in de landbouwketen. Beleggers die de verklaring ondertekenen, gaan met deze ondernemingen in gesprek over hun verwachtingen.

Daarnaast zijn we, samen met een groep institutionele beleggers, in gesprek met bedrijven uit de automotive- en elektronica-industrie die gebruikmaken van kobalt. Uit een rapport van Amnesty International blijkt dat kinderarbeid een issue is in de kobalt-toeleveringsketen. We blijven de ontwikkelingen actief volgen en zetten zo nodig een gerichter engagementprogramma in.

Uitsluitingen van ondernemingen en staatsobligaties in 2016

Wij kiezen er in ons beleggingsbeleid voor om in bepaalde ondernemingen niet te investeren. We sluiten bijvoorbeeld ondernemingen uit die controversiële wapens maken. In 2016 is één onderneming uitgesloten na een engagementtraject over het ondernemingsbestuur. Ook is een tabaksproducent aan de uitsluitingenlijst toegevoegd. Daarnaast zijn drie ondernemingen van de uitsluitingenlijst verwijderd. Twee daarvan waren een gevolg van aanpassing in het belegbare universum.