3.4 Vastrentende waarden

De samenstelling en het verloop van de post vastrentende waarden zijn als volgt:

(bedragen x € 1 miljoen)

Balans-
waarde
begin jaar

Aankopen

Verkopen

Waarde-
verande-
ringen

Balans-
waarde
eind jaar

      

Beleggingen voor risico pensioenfonds

     

Leningen

1.132

630

(142)

33

1.653

Obligaties

64.663

21.936

(13.600)

(2.405)

70.594

Subtotaal (exclusief Geldmarktbeleggingen)

65.795

22.566

(13.742)

(2.372)

72.247

      

Geldmarktbeleggingen

12.875

   

15.927

Subtotaal (inclusief Geldmarktbeleggingen)

78.670

   

88.174

      

Beleggingen voor risico deelnemer

     

Leningen

-

-

-

-

-

Obligaties

21

8

(6)

(1)

22

Subtotaal (exclusief Geldmarktbeleggingen)

21

8

(6)

(1)

22

      

Geldmarktbeleggingen

8

   

8

Subtotaal (inclusief Geldmarktbeleggingen)

29

   

30

      

Totaal 2017

78.699

   

88.204

Totaal 2016

72.490

   

78.699

Van de obligatiebeleggingen is € 15.489 miljoen (2016: € 15.854 miljoen) belegd in PGGM beleggingsfondsen. In de hierna opgenomen specificaties is, voor zover het PGGM beleggingsfondsen betreft, het verslaggevingsbeginsel ‘look through’ toegepast.

De samenstelling van de leningen en obligaties naar contractuele resterende looptijd per balansdatum is als volgt:

2017

    
     

(bedragen x € 1 miljoen)

< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

     

Leningen en obligaties

2.694

23.850

45.725

72.269

     

2016

    
     

(bedragen x € 1 miljoen)

< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

     

Leningen en obligaties

2.722

19.484

43.610

65.816

    De kredietwaardigheid van de leningen en obligaties per balansdatum kan als volgt worden weergegeven:

     

    2017

    2016

    AAA-rating

    38%

    38%

    AA-rating

    25%

    21%

    A-rating

    6%

    6%

    BBB-rating

    10%

    12%

    BB- en lagere rating

    10%

    11%

    Geen rating

    11%

    12%

       

    Totaal

    100%

    100%

      Leningen

      In de post leningen zijn begrepen beleggingen in hypothecaire leningen, participaties in een mezzaninefonds en participaties in hedge funds die overwegend beleggen in leningen.

      De samenstelling van de leningen naar rentevoet per balansdatum is als volgt:

      (bedragen x € 1 miljoen)

      2017

      2016

         

      Leningen met vaste rente

      1.511

      896

      Leningen met variabele rente

      1

      1

      Inflation linked leningen

      12

      18

      Overige leningen

      129

      217

         

      Totaal

      1.653

      1.132

        Beleggingen in hypothecaire leningen zijn opgenomen onder de leningen met vaste rente.

        Obligaties

        Onder obligaties zijn beursgenoteerde obligaties en participaties of aandelen in niet-beursgenoteerde beleggingsinstellingen die overwegend in beursgenoteerde obligaties beleggen, verantwoord.

        De samenstelling van de obligaties naar rentevoet per balansdatum is als volgt:

        (bedragen x € 1 miljoen)

        2017

        2016

           

        Obligaties met vaste rente

        55.167

        48.507

        Obligaties met variabele rente

        2.472

        2.786

        Inflation linked obligaties

        7.813

        7.908

        Structured credits

        5.164

        5.483

           

        Totaal

        70.616

        64.684

          De portefeuille structured credits bestaat uit private gestructureerde kredietrisico delende contracten ('credit risk sharing transacties'). Dit zijn transacties waarin PFZW het kredietrisico met betrekking tot specifieke leningportefeuilles van tegenpartijen (banken) gedeeltelijk overneemt. Met deze transacties maken de banken een deel van hun kapitaal vrij, omdat een deel van de potentiële verliezen op de portefeuille wordt gedekt door PFZW. PFZW ontvangt hiervoor een vergoeding. De nominale waarde bedraagt € 5.570 miljoen. Dit is representatief voor het bedrag dat aan kredietrisico wordt gelopen. De credit risk sharing transacties zijn op twee manieren gestructureerd, via een credit linked note ('CLN-structuur') of via een kredietderivaat c.q. een credit default swap ('CDS-structuur').

          Bij de waarderingsmethode van structured credit transacties is per 31 december 2017 een schattingswijziging doorgevoerd. Tot de recente aanpassing werd de waarde van een transactie enkel bepaald op het kredietrisico dat wordt aangegaan. Het verfijnde model neemt ook mee dat structured credit transacties kapitaal vrijspelen voor de bank waarvoor de bank een premie wil betalen. Het verfijnde waarderingsmodel heeft geleid tot een aanpassing van € 1.032 miljoen (negatief) per 31 december 2017. 

          De premie die de bank betaalt, is bepalend voor de berekening van de marktwaarde. De aanpassing betreft een andere grondslag van de berekening van de premie. Voorheen werd de premie vastgesteld op basis van het verschil tussen de coupon en het kredietrisico van de onderliggende portefeuille (kredietopslag). Per heden wordt in de vaststelling van de premie ook rekening gehouden met de premies die bij vergelijkbare markttransacties worden waargenomen.

          Per saldo gaat het om een andere berekening en verdeling van het ongerealiseerde resultaat over de duur van de transactie. De aanpassing houdt dan ook geen verband met directe beleggingsopbrengsten of verwachte verliezen van verstrekte onderliggende leningen.

          Het effect van deze aanpassing is verwerkt  in noot 18 Beleggingsresultaten onder de categorie "vastrentende waarden".

          De indeling naar staats- en bedrijfsobligaties per balansdatum is als volgt:

          (bedragen x € 1 miljoen)

          2017

          2016

             

          Staatsobligaties

          51.859

          44.721

          Bedrijfsobligaties

          18.757

          19.963

             

          Totaal

          70.616

          64.684

            Geldmarktbeleggingen

            In de post geldmarktbeleggingen zijn begrepen het saldo van bankrekeningen en geldmarktinstrumenten.

            De samenstelling van de geldmarktbeleggingen per balansdatum is als volgt:

            (bedragen x € 1 miljoen)

             

            2017

             

            2016

                 

            Banktegoeden in rekening-courant

            123

             

            108

             
                 

            Totaal liquide middelen

             

            123

             

            108

                 

            Bankrekeningen en geldmarktinstrumenten op naam van PGGM Treasury B.V.

            15.812

             

            12.775

             
                 

            Subtotaal

             

            15.812

             

            12.775

                 

            Totaal

             

            15.935

             

            12.883

              Van de liquide middelen staat een bedrag van € 19 miljoen (ultimo 2016: € 12 miljoen) niet ter vrije beschikking. Dit betreft saldi op margin accounts die worden aangehouden in verband met futureposities.

              PGGM Vermogensbeheer B.V. is de door het fonds aangestelde vermogensbeheerder, die ook voor andere pensioenfondsen en de beleggingsinstellingen van PGGM de vermogensbeheerder is. Voor het fonds en de overige pensioenfondsen en beleggingsinstellingen die een daartoe strekkend mandaat hebben afgegeven, voert PGGM Vermogensbeheer B.V. het treasurymanagement in gezamenlijkheid uit. Voor de uitvoering van dit gezamenlijke beheer houdt PGGM Vermogensbeheer B.V. op naam van PGGM Treasury B.V. bankrekeningen en geldmarktinstrumenten aan voor rekening en risico van haar opdrachtgevers. Als gevolg hiervan ligt het economisch eigendom van bedoelde bankrekeningen en geldmarktinstrumenten bij de opdrachtgevers van PGGM Vermogensbeheer B.V. en ligt het juridisch eigendom bij PGGM Treasury B.V.

              Belangrijkste reden voor de oprichting van PGGM Treasury B.V. is het behoud van de voordelen van gecentraliseerde treasury-activiteiten. Om meerdere pensioenfondsen als klant te kunnen bedienen, heeft PGGM beleggingsfondsen opgericht. Hierdoor zijn de beleggingen juridisch van elkaar gescheiden en is het noodzakelijk om ten behoeve van effectief liquiditeitsmanagement de treasury-activiteiten via een aparte juridische entiteit te centraliseren. Andere belangrijke voordelen van de gecentraliseerde treasury-activiteiten zijn risicoreductie en lagere kosten.

              Ultimo verslagperiode gaat het om een vordering van € 15.812 miljoen (ultimo 2016: € 12.775 miljoen) waarvan PFZW alleen het economisch eigendom houdt. Dit bedrag is gepresenteerd onder Bankrekeningen en geldmarktinstrumenten op naam van PGGM Treasury B.V. voor rekening en risico van PFZW. De voordelen, zoals netting en rentecompensatie, die met dit gezamenlijke beheer behaald worden, worden naar rato van het absolute belang in de gezamenlijkheid over de participanten van PGGM Treasury B.V. verdeeld.

              Het saldo aan geldmarktinstrumenten ultimo verslagperiode bestaat grotendeels uit ontvangen collateral in de vorm van cash. Door de afgenomen waarde van de derivatenposities van PFZW is het aandeel van het collateral in cash binnen de geldmarktbeleggingen afgenomen naar € 9.385 miljoen ultimo verslagperiode (ultimo 2016: € 12.473 miljoen). 

              De samenstelling van het saldo van de balanspost Bankrekeningen en geldmarktinstrumenten op naam van PGGM Treasury B.V. per balansdatum is als volgt:

                

              2017

               

              2016

              Obligaties

              64%

               

              51%

               

              Derivaten

              0%

               

              0%

               

              Callgelden bij banken

              0%

               

              0%

               

              Deposito's bij banken

              14%

               

              22%

               

              Liquiditeitsfondsen

              11%

               

              12%

               

              Vorderingen uit hoofde van reverse repo's

              15%

               

              16%

               

              Vordering uit hoofde van beleggingsactiviteiten

              0%

               

              0%

               
                   

              Totaal bezittingen

               

              104%

               

              101%

              Schulden uit hoofde van beleggingsactiviteiten

              (3%)

               

              (1%)

               

              Schulden uit hoofde van repo's

              (1%)

               

              0%

               
                   

              Totaal schulden

               

              (4%)

               

              (1%)

                   

              Totaal

               

              100%

               

              100%

                Omdat binnen PGGM Treasury B.V. naar weinig renterisico wordt gestreefd, wordt van de obligaties het renterisico gereduceerd door gebruik te maken van interest rate swaps met een beperkte looptijd. De swaps zijn verantwoord onder derivaten.

                De vorderingen uit hoofde van reverse repo’s hebben betrekking op verstrekte liquiditeiten waarvoor onderpand in de vorm van obligaties met minimaal een AA-rating en liquide middelen is verkregen. De vorderingen hebben overwegend een kortlopend karakter.

                De geldmarktbeleggingen zijn liquide, mede omdat een groot gedeelte van de kaspositie het collateral is op de rentederivaten. Wanneer de rente stijgt, dalen de derivaten in waarde en moet het ontvangen collateral direct worden terugbetaald. Daarom is de gemiddelde looptijd van beleggingen kort: tot maximaal één maand en zijn de obligaties vrijwel allemaal vrij verhandelbaar of uit te lenen.