Voorwoord

Het afgelopen jaar ging het beter met de economie. De bedrijfswinsten en beurskoersen stegen, begrotingstekorten zijn nagenoeg verdwenen en de werkgelegenheid trok aan.

Als pensioenfonds zijn wij optimistischer nu en naar de toekomst. Het ingezette herstel draagt bij aan onze ambitie een waardevast pensioen uit te keren aan onze deelnemers. Toch zijn wij niet vrij van zorgen. Onze ambitie kan naar verwachting ook de komende jaren nog niet worden waargemaakt. We hebben te maken met externe factoren, zoals de levensverwachting van onze deelnemers en de ontwikkeling van de rekenrente, die de waarde van de verplichtingen beïnvloeden.

Dat die verplichtingen onveranderd hoog zijn, zien we vooral aan de dekkingsgraad. De actuele dekkingsgraad klom afgelopen jaar naar iets boven de 101%. De beleidsdekkingsgraad - de gemiddelde actuele dekkingsgraad over de afgelopen twaalf maanden - steeg in 2017 van 90,1% naar 98,6%. We hebben € 2 miljard meer eigen vermogen en hebben bijna € 10 miljard toegevoegd door ons beleggingsresultaat. De financiële positie verbeterde het afgelopen jaar, maar PFZW heeft de gevarenzone nog niet verlaten. Daarvoor moet de dekkingsgraad nog verder stijgen. Reden tot zorg is dat de beleidsdekkingsgraad van PFZW in 2017 voor het derde opvolgende jaar lager was dan de minimaal vereiste dekkingsgraad van 104,3%. Is dit eind 2020 nog steeds het geval, dan is het bestuur verplicht om aanvullende maatregelen te nemen waarbij ook de pensioenen verlaagd moeten worden.

Een gevolg van een te lage dekkingsgraad is het niet mogen indexeren van pensioenen. In 2017 moest het bestuur dit besluit weer nemen. Gedeeltelijke indexatie mag pas als de beleidsdekkingsgraad boven de 110% ligt. Ook voor de komende jaren verwachten wij niet of niet volledig te kunnen indexeren.

We zagen het afgelopen jaar een stijgende werkgelegenheid in de sector zorg en welzijn. Het aantal premiebetalende deelnemers groeide met 3,6% tot bijna 1,2 miljoen. Dat is de sterkste stijging sinds 2010. Een toename zagen we bij de kinderopvang en de gehandicaptenzorg. Ook de grootste deelsector van PFZW, verpleging en verzorging, groeide na vier jaar krimp. Een belangrijke ontwikkeling voor de toekomstbestendigheid van PFZW.

Onze beleggingen droegen met een rendement van 5,1% bij aan de verbetering van de dekkingsgraad. Daarmee komt het gemiddelde rendement sinds de oprichting van het pensioenfonds in 1971 uit op 8,2% en het 10-jaarsrendement uit op 6,2%. Aandelen kenden opnieuw een goed jaar en ook private equity, infrastructuur en de afdekking van het valutarisico droegen bij aan het positieve resultaat. Minder opbrengst zagen we bij vastgoedbeleggingen, insurance en krediet, wat vooral werd veroorzaakt door de zwakkere dollar.

De gedeeltelijke afdekking van het rente- en het valutarisico droeg per saldo 1,9% bij aan het rendement. Deze bijdrage was juist vooral te danken aan de zwakkere dollar, want hierdoor leverde de afdekking van het valutarisico een bijdrage aan het totaalrendement (+2,9%). De afdekking van het renterisico zorgde als gevolg van een lichte stijging van de rente voor een negatieve bijdrage (-1%) aan het totaalrendement.

In 2017 zijn we verder gegaan met het verduurzamen van onze beleggingsportefeuille, zonder concessies te doen aan rendement en risico’s. Met als uiteindelijk doel om in 2020 € 20 miljard aan beleggingen te hebben die bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast willen we de klimaatverandering tegengaan door een reductie van de CO2-uitstoot met 50% in onze beleggingen vergeleken met de nulmeting in 2014. Het ingezette herstel draagt bij aan de mogelijkheid om onze ambitie te realiseren.

In 2017 zijn de uitvoeringskosten per deelnemer gedaald van € 67,90 naar € 64,90. De oorzaken van deze daling zijn kostenreductie in de pensioenuitvoering en toename van het aantal deelnemers. 
Tegelijkertijd is de deelnemerstevredenheid in 2017 stabiel gebleven en op onderdelen verbeterd. Daar investeren wij veel tijd en geld in. Om zo goed mogelijk te kunnen voldoen aan de individuele behoefte van de deelnemer, streeft PFZW naar een persoonlijke online en offline dienstverlening ondersteund door adequate IT-systemen. In dit verband is in 2017 een nieuwe IT-architectuur uitgewerkt om de deelnemers en ook werkgevers beter online te kunnen bedienen.

In 2017 is de discussie over een nieuw pensioenstelsel voortgezet. Op landelijk niveau in de SER en ook in een aantal werkgroepen binnen de Pensioenfederatie. In deze werkgroepen droegen wij bij aan de uitwerking van ‘het persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling’. De uitdaging is om een pensioencontract te presenteren dat het vertrouwen krijgt van deelnemers en dat tegelijkertijd blijft profiteren van de kracht van het collectief. Het nieuwe kabinet verwacht in 2018 een akkoord van de sociale partners over een nieuw pensioenstelsel.

Het afgelopen jaar was voor PFZW een jaar van voorzichtig herstel. Maar dit herstel is nog onvoldoende om onze ambitie waar te maken. We kunnen nog niet zonder zorgen naar de (nabije) toekomst kijken. Het vertrouwen in de pensioensector en dus ook in PFZW is geschaad door onzekerheid over de haalbaarheid van ambities. Wij blijven ons inspannen voor een waardevast pensioen en om waar te maken waar wij voor staan:
We zorgen voor elkaar door samen kosten, risico’s en rendement te delen. Door met onze beleggingen bij te dragen aan een leefbare wereld en door diensten te ontwikkelen om de sector gezond en de mensen vitaal te houden. Want een goede oude dag vraagt om meer dan geld alleen.
Het bestuur, april 2018